Nội dung chính
Nhận được thông báo về việc truy thu thuế hộ kinh doanh cá thể có thể khiến không ít chủ hộ lo lắng. Đây là một vấn đề pháp lý phức tạp. Tuy nhiên, bạn không cần phải quá căng thẳng. Bài viết này từ Kế toán An Phú sẽ là người bạn đồng hành, giúp bạn hiểu rõ mọi quy định một cách đơn giản nhất. Chúng tôi sẽ cùng bạn làm rõ khi nào bị truy thu, thời hạn bao lâu và các khoản phạt liên quan.
Truy thu thuế là gì? Hiểu đúng theo luật
Nói một cách dễ hiểu, truy thu thuế là việc cơ quan thuế yêu cầu bạn nộp bổ sung số tiền thuế còn thiếu. Khoản thiếu này phát sinh do bạn đã khai sai, khai không đủ, hoặc có hành vi trốn thuế trong quá khứ.
Theo định nghĩa tại Luật Quản lý thuế 2019, truy thu thuế là việc cơ quan quản lý thuế thu số tiền thuế còn thiếu phải nộp vào ngân sách nhà nước. Việc này xảy ra khi có căn cứ cho thấy việc khai thuế của bạn có sai sót hoặc vi phạm.
Mục đích của việc truy thu là để đảm bảo sự công bằng giữa những người nộp thuế. Nó cũng giúp chống thất thu cho ngân sách nhà nước, đảm bảo mọi hoạt động kinh doanh đều thực hiện đúng nghĩa vụ.
Các trường hợp hộ kinh doanh bị truy thu thuế phổ biến
Vậy, trong những tình huống cụ thể nào bạn có thể nhận được quyết định truy thu? Có nhiều lý do khác nhau, nhưng chúng tôi đã tổng hợp lại 4 trường hợp phổ biến nhất mà các chủ hộ kinh doanh thường gặp phải. Bạn hãy xem mình có thuộc trường hợp nào không nhé.
Trường hợp 1: Tự phát hiện sai sót và khai bổ sung
Đây là kịch bản tích cực nhất. Sau khi đã nộp tờ khai thuế, bạn tự mình rà soát và nhận ra có sai sót. Ví dụ, bạn tính nhầm doanh thu hoặc áp sai mức thuế suất.
Bạn chủ động lập hồ sơ khai bổ sung và nộp lại cho cơ quan thuế. Trong trường hợp này, bạn chỉ cần nộp đủ số tiền thuế còn thiếu
Trường hợp 2: Cơ quan thuế phát hiện sai sót
Tình huống này xảy ra khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra. Họ phát hiện ra những sai sót trong hồ sơ khai thuế của bạn. Các sai sót này không có dấu hiệu của việc cố tình trốn thuế.
Khi đó, bạn sẽ phải:
- Nộp đủ số tiền thuế bị thiếu.
- Nộp tiền chậm nộp tính trên số thuế thiếu.
- Chịu một khoản phạt vi phạm hành chính, thường là 20% trên số tiền thuế khai thiếu.
Trường hợp 3: Có hành vi trốn thuế
Đây là trường hợp nghiêm trọng nhất và có chế tài xử phạt nặng nhất. Hành vi trốn thuế được xác định khi bạn cố tình không thực hiện nghĩa vụ thuế. Một số biểu hiện cụ thể của hộ kinh doanh không nộp thuế do trốn thuế bao gồm:
- Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế.
- Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán.
- Cố tình ghi sai doanh thu, chi phí để làm giảm số thuế phải nộp.
- Hủy bỏ sổ sách, chứng từ kế toán khi hết thời hạn lưu trữ để trốn thuế.
Khi bị phát hiện trốn thuế, bạn không chỉ bị truy thu toàn bộ số thuế đã trốn. Bạn còn phải đối mặt với mức phạt từ 1 đến gấp 3 lần số thuế trốn, cùng với tiền chậm nộp. Các trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Căn cứ pháp lý và thời hiệu truy thu thuế
Mọi hoạt động truy thu thuế đều phải dựa trên các quy định pháp luật rõ ràng. Việc hiểu rõ những quy định này giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Bạn có thắc mắc về thời gian cơ quan thuế được phép truy thu không?
Nền tảng pháp lý bạn cần tham khảo
Để đảm bảo tính minh bạch, tất cả các quyết định truy thu thuế đều phải có căn cứ. Các văn bản pháp luật chính điều chỉnh vấn đề này bao gồm:
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14: Đây là văn bản cốt lõi, quy định mọi vấn đề chung về quản lý thuế.
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP: Quy định chi tiết về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
- Thông tư 40/2021/TT-BTC: Hướng dẫn cụ thể về thuế GTGT, thuế TNCN và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Thời hiệu truy thu thuế là bao lâu?
Đây là câu hỏi rất quan trọng. Theo quy định, thời hiệu truy thu thuế là 10 năm kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.
Điều này có nghĩa là, nếu bạn có sai sót về thuế từ năm 2015 và đến năm 2024 cơ quan thuế mới phát hiện, họ vẫn có quyền ra quyết định truy thu. Đối với trường hợp hộ kinh doanh không đăng ký thuế, thời hiệu 10 năm sẽ được tính từ ngày cơ quan thuế phát hiện ra hành vi vi phạm.
Hộ kinh doanh sẽ bị truy thu những loại thuế nào?
Thông thường, việc truy thu thuế đối với hộ kinh doanh sẽ tập trung vào hai loại thuế chính theo phương pháp khoán hoặc kê khai. Đó là Thuế Giá trị gia tăng và Thuế Thu nhập cá nhân.
- Thuế Giá trị gia tăng (GTGT): Đây là loại thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Sai sót thường đến từ việc xác định sai doanh thu tính thuế.
- Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN): Đây là thuế đánh vào thu nhập của cá nhân kinh doanh sau khi đã trừ các khoản chi phí hợp lý. Việc khai thiếu doanh thu cũng sẽ dẫn đến việc nộp thiếu thuế TNCN.
Ngoài ra, nếu có vi phạm liên quan đến Lệ phí môn bài, bạn cũng có thể bị truy thu khoản lệ phí này.
Mức phạt và cách tính lãi chậm nộp bạn cần biết
Ngoài số tiền thuế gốc, các khoản phạt và tiền chậm nộp thường chiếm một phần không nhỏ. Hiểu rõ cách tính các khoản này giúp bạn chủ động hơn về mặt tài chính.
Các mức phạt vi phạm hành chính
Tùy thuộc vào mức độ vi phạm, mức phạt sẽ khác nhau:
- Phạt 20% số tiền thuế thiếu: Áp dụng cho hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp, nhưng không phải là trốn thuế.
- Phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn: Áp dụng cho các hành vi được xác định là trốn thuế. Mức phạt cụ thể sẽ tùy vào tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ.
Cách tính tiền chậm nộp
Tiền chậm nộp được tính cho mỗi ngày bạn nộp thuế muộn hơn so với thời hạn quy định. Công thức tính rất rõ ràng và được áp dụng thống nhất.
Tiền chậm nộp = Số tiền thuế thiếu x 0,03%/ngày x Số ngày chậm nộp
Ví dụ, bạn bị truy thu 20 triệu đồng và số ngày chậm nộp là 100 ngày. Tiền chậm nộp sẽ được tính là: 20.000.000 đồng x 0,03% x 100 ngày = 600.000 đồng.
Hiểu rõ các quy định truy thu thuế hộ kinh doanh là cách tốt nhất để bạn kinh doanh một cách an tâm và bền vững. Việc tuân thủ pháp luật không chỉ giúp bạn tránh được các khoản phạt không đáng có mà còn xây dựng uy tín cho hoạt động kinh doanh của mình.
Lời kết
Thực tế cho thấy, truy thu thuế hộ kinh doanh cá thể không phải lúc nào cũng xuất phát từ hành vi cố tình trốn thuế. Rất nhiều trường hợp đến từ việc kê khai chưa đúng doanh thu, áp sai phương pháp tính thuế hoặc thiếu hiểu biết về quy định mới. Tuy nhiên, dù nguyên nhân là gì, nếu xử lý không đúng cách, hộ kinh doanh vẫn có thể đối mặt với tiền phạt, tiền chậm nộp và áp lực làm việc trực tiếp với cơ quan thuế.
Điều quan trọng lúc này không phải là lo lắng, mà là rà soát lại toàn bộ hồ sơ, xác định rõ nghĩa vụ thuế thực tế và làm việc với cơ quan thuế trên cơ sở đúng luật. Việc tự xử lý khi chưa nắm rõ quy định rất dễ dẫn đến sai sót chồng sai sót, khiến số tiền truy thu ngày càng tăng.
Nếu bạn đang gặp vướng mắc hoặc nhận thông báo truy thu, Kế toán An Phú có thể hỗ trợ soát xét hồ sơ, tư vấn phương án xử lý phù hợp và đại diện làm việc với cơ quan thuế theo đúng quy định hiện hành. Cách làm bài bản ngay từ đầu sẽ giúp hộ kinh doanh giảm rủi ro pháp lý, tránh phát sinh chi phí không cần thiết và ổn định hoạt động lâu dài.
